Egzamin ósmoklasisty z języka polskiego odbędzie się 10 maja 2027 roku i będzie trwał 150 minut. W tym artykule zebraliśmy to, co warto powtórzyć w trzech obszarach: lektury obowiązkowe, krótka forma użytkowa (zaproszenie albo ogłoszenie) i wypracowanie.
Egzamin ósmoklasisty z polskiego 2027: co się zmieniło
Zmiana w lekturach z klas 4–6
W poprzednich latach szkolnych lektury z klas IV–VI pojawiały się w arkuszu wyłącznie we fragmentach, a zadania sprawdzały umiejętność czytania ze zrozumieniem, nie znajomość całej książki. W roku szkolnym 2026/2027 ta zasada już nie obowiązuje. Zadania w pierwszej części arkusza mogą sprawdzać znajomość treści lub problematyki całych lektur z klas IV–VI, dlatego zamiast liczyć na fragment w arkuszu, lepiej znać każdą z tych książek w całości.
Reszta zasad egzaminu pozostaje taka sama. W arkuszu czekają na ciebie lektury obowiązkowe, zaproszenie albo ogłoszenie oraz wypracowanie, a o każdym z tych elementów piszemy poniżej.
Lektury obowiązkowe na egzamin ósmoklasisty 2027: jak je powtórzyć
Dokładnie wiesz, które utwory mogą pojawić się na egzaminie. Lista lektur obowiązkowych jest wydrukowana na początku arkusza, więc nie musisz się martwić, że zapomnisz tytuł czy autora. Pełne zestawienie wraz z omówieniem znajdziesz w osobnym artykule: lektury obowiązkowe na egzamin ósmoklasisty 2027.
Lektury z klas 4–6, które teraz musisz znać w całości
- Jan Brzechwa, Akademia Pana Kleksa
- Janusz Christa, Kajko i Kokosz. Szkoła latania (komiks)
- Clive Staples Lewis, Opowieści z Narnii. Lew, czarownica i stara szafa
- Ferenc Molnár, Chłopcy z Placu Broni
- John Ronald Reuel Tolkien, Hobbit, czyli tam i z powrotem
Lektury z klas 7–8 i krótkie utwory
Sześć książek z klas VII i VIII trzeba sobie przypomnieć bardzo dokładnie. Nie ma sensu typować pewniaków ani ograniczać się do opracowań. Sięgnij po lekturę, bo znajomość treści to 90 procent sukcesu.
- Charles Dickens, Opowieść wigilijna
- Aleksander Fredro, Zemsta
- Aleksander Kamiński, Kamienie na szaniec
- Adam Mickiewicz, Dziady część II
- Antoine de Saint-Exupéry, Mały Książę
- Juliusz Słowacki, Balladyna
Do tego dochodzą krótkie utwory poznawane w całości oraz utwory poznawane we fragmentach:
- Jan Kochanowski: wybór fraszek, wybrana pieśń, treny VII i VIII
- Adam Mickiewicz: Reduta Ordona, Świtezianka, Pan Tadeusz (księgi I, II, IV, X, XI, XII)
- Sławomir Mrożek: Artysta
- Henryk Sienkiewicz: Latarnik, Quo vadis (fragmenty)
- Stefan Żeromski: Syzyfowe prace (fragmenty)
Jak przygotować się do powtórki
Dla każdego rodzaju utworu zrób sobie zestawienie w tabeli i uzupełniaj jej kolejne części w trakcie nauki. To ma być twoja tabela, bo tylko ty wiesz, co najłatwiej zapamiętujesz: jaskrawe kolory, podkreślenia czy zwykły tekst.
Jeśli zgromadziłeś już mnóstwo notatek, opracowań i gotowców z różnych źródeł, zrób teraz selekcję i poukładaj informacje w logiczną całość. Inaczej łatwo się pogubić i utonąć w ich morzu. Nie czytaj kilku opracowań tej samej lektury. Wypisz podstawowe informacje i hasła odnoszące się do najważniejszych wątków i motywów, a kiedy po przeczytaniu hasła zobaczysz pustkę w głowie, wróć do tekstu.
Jak powtarzać utwory epickie, dramaty i lirykę
W utworach epickich i dramatach przypomnij sobie elementy świata przedstawionego:
- czas akcji,
- miejsca akcji,
- bohaterów,
- główne wątki,
- motywy.
W liryce zwróć uwagę na to, kim jest podmiot liryczny, do kogo się zwraca i co chce przekazać. Sprawdź też, jakie środki poetyckiego obrazowania pojawiły się w utworze, jaką pełnią funkcję i jaki to gatunek literacki.
Zaproszenie i ogłoszenie na egzaminie ósmoklasisty
Na egzaminie będzie zaproszenie albo ogłoszenie. Rozpisz sobie na dużej kartce, co musi się znaleźć w jednej i w drugiej formie, i powieś ją na ścianie w swoim pokoju. Samo się zapamięta, pod warunkiem że zrobisz to samodzielnie.
Co musi być w zaproszeniu (3 punkty)
Za zaproszenie możesz dostać 3 punkty. Wystarczy, że:
- treść będzie zgodna z poleceniem,
- podasz 2 argumenty zachęcające do skorzystania z zaproszenia,
- uwzględnisz 5 elementów formy: kto zaprasza, kogo zaprasza, na co zaprasza, kiedy się odbywa i gdzie się odbywa,
- tekst będzie poprawny albo popełnisz łącznie nie więcej niż dwa błędy (językowe, ortograficzne, interpunkcyjne).
Przykładowe polecenie brzmi: Napisz zaproszenie na spotkanie pod hasłem „Chrońmy zagrożone gatunki zwierząt!” organizowane przez Szkolne Koło Miłośników Przyrody. Zachęć w nim do aktywnego udziału.
Zacznij od analizy polecenia, bo właśnie tam znajdują się podpowiedzi. Z samej treści wiesz na pewno, że to zaproszenie, że zaprasza się na spotkanie pod hasłem „Chrońmy zagrożone gatunki zwierząt!” i że organizuje je Szkolne Koło Miłośników Przyrody.
Zapraszać powinni na przykład Członkowie Koła albo Przewodniczący Koła. Zaproszenie nie może brzmieć tak, jakby zapraszało samo Koło.
Polecenie wymaga też dwóch argumentów, które nawiązują do charakteru wydarzenia. Kawa, herbata i słodki poczęstunek się tu nie sprawdzą. Lepiej pasuje prelekcja na dany temat, projekcja ciekawego filmu, spotkanie z osobą, która zajmuje się tą tematyką, albo konkurs z nagrodami.
Teraz sprawdź, czego brakuje w poleceniu: kogo zapraszasz, kiedy i gdzie. Odpowiedzi to twoja inwencja, ale muszą być konkretne. Podaj datę, godzinę oraz adres lub nazwę miejsca. Zaprosić możesz, kogo chcesz, więc najprościej przyjąć z góry, że zapraszasz uczniów klas siódmych i ósmych.
Co musi być w ogłoszeniu
Zasady redagowania ogłoszenia są właściwie takie same, a za całość również można dostać 3 punkty. Wystarczy, że:
- treść będzie zgodna z poleceniem,
- podasz 2 argumenty zachęcające do wzięcia udziału w wydarzeniu,
- uwzględnisz 5 elementów formy: kto ogłasza, dla kogo, o czym, kiedy się odbywa i gdzie się odbywa,
- tekst będzie poprawny albo popełnisz łącznie nie więcej niż dwa błędy.
Przykładowe polecenie: Zredaguj ogłoszenie o otwarciu wystawy fotograficznej pod tytułem „Szczęście zatrzymane w obiektywie”. Zachęć do udziału w tym wydarzeniu, używając dwóch argumentów.
Tu również z polecenia wiesz, że to ogłoszenie i o czym ma być.
Brakuje ci informacji o tym, kto ogłasza, dla kogo, kiedy i gdzie.
Autorem ogłoszenia może być dowolna osoba lub grupa, na przykład Przewodnicząca Samorządu Uczniowskiego, uczniowie klasy VII b albo Członkowie Szkolnego Koła Fotograficznego.
Najprościej skierować je do uczniów swojej szkoły i zacząć od słowa „Uczniowie!”.
Argumenty możesz wziąć z tego samego zestawu pomysłów co przy zaproszeniu i zmienić tylko tematykę.
Poprawność w krótkiej formie
W ocenie obu form liczy się poprawność językowa, ortograficzna i interpunkcyjna. Wyrazy, które sprawiają ci trudność ortograficzną, zastąp synonimami. Nazwy własne i zwroty do adresata pisz wielką literą. Staraj się tworzyć zdania pojedyncze, bo łatwiej wtedy uniknąć błędów interpunkcyjnych.
Wypracowanie na egzaminie: opowiadanie, rozprawka i przemówienie
Na egzaminie wybierasz między opowiadaniem twórczym a rozprawką lub przemówieniem. Pewnie już wiesz, czy bliższa jest ci wypowiedź twórcza, czy argumentacyjna, więc skup się na tej, którą zamierzasz pisać. Każde polecenie zaczynaj od wnikliwej analizy.
Dlaczego warto napisać co najmniej 200 wyrazów
W każdym z tych poleceń znajdziesz informację, że praca powinna liczyć co najmniej 200 wyrazów. To bardzo ważne. Jeśli twoja wypowiedź będzie miała 180 wyrazów lub mniej, zostanie oceniona wyłącznie w trzech kryteriach: realizacji tematu, elementów twórczych (w rozprawce i przemówieniu: elementów retorycznych) oraz kompetencji literackich i kulturowych. W pozostałych kryteriach egzaminator przyzna 0 punktów, więc maksymalnie zdobędziesz 9 z 20 możliwych punktów.
Opowiadanie twórcze: o czym pamiętać
Przykładowe polecenie: Napisz opowiadanie o spotkaniu jednego z bohaterów wybranej lektury obowiązkowej z bohaterem innego utworu literackiego, w czasie którego jeden z nich przedstawi najśmieszniejszą sytuację ze swojego życia. Wypracowanie powinno dowodzić, że bardzo dobrze znasz obie wybrane postacie.
Z takiego polecenia wynika kilka rzeczy:
- Musisz wprowadzić elementy charakterystyczne dla opowiadania: czas i miejsce akcji, bohaterów i narratora.
- Bohaterów nie wymyślasz. To muszą być konkretne postacie: jedna z lektury obowiązkowej (lista jest na początku arkusza), druga z innego utworu, na przykład z lektury uzupełniającej albo ostatnio przeczytanej książki.
- Historia, którą opowiada bohater, musi pochodzić z lektury, a postaci przedstaw tak, żeby było jasne, że znasz ich losy, wiesz, kim byli i czym się zajmowali. Wybierz bohatera, któremu przydarzyło się coś naprawdę śmiesznego.
- Narrator jest trzecioosobowy, kiedy opowiadasz o spotkaniu bohaterów, a pierwszoosobowy, kiedy opowiadasz o własnym spotkaniu z bohaterem literackim.
- Zachowaj logiczny układ zdarzeń, trzymaj się głównego wątku i wokół niego buduj akcję.
- Fabuła musi mieć co najmniej sześć z tych elementów: opis, charakterystyka bohatera, czas akcji, miejsce akcji, zwrot akcji, puenta, punkt kulminacyjny, dialog, monolog, retrospekcja.
- Wykaż się znajomością lektur. Nie myl imion postaci, nie przypisuj im cech, których nie mają, i nie wymyślaj wydarzeń, których w lekturze nie ma. Jeśli czegoś nie jesteś pewien, tego nie pisz.
- Podziel tekst na akapity, z których każdy tworzy logiczną całość.
- Używaj różnych rodzajów zdań i bogatej leksyki. Wprowadź związki frazeologiczne, zdania wykrzyknikowe i pytające, a w dialogach zadbaj o precyzyjną wymianę zdań.
- Przypomnij sobie zasady ortograficzne i interpunkcyjne.
Rozprawka: teza, argumenty i przykłady
Przykładowe polecenie: Każdy jest w życiu za kogoś lub za coś odpowiedzialny. Napisz rozprawkę, w której rozważysz, na czym polegała odpowiedzialność wybranych przez Ciebie bohaterów literackich. Odwołaj się do wybranej lektury obowiązkowej oraz do innego utworu literackiego.
W rozprawce potrzebujesz tezy, argumentów i przykładów. Zdanie „każdy jest w życiu za kogoś lub za coś odpowiedzialny” przyjmujesz jako fakt, a potem zastanawiasz się, którzy znani ci bohaterowie najlepiej pasują do rozważania, na czym polegała ich odpowiedzialność.
Polecenie wymaga odwołania do dwóch tekstów: jednej lektury obowiązkowej z listy i drugiego, dowolnego, dobrze ci znanego utworu. Wybierz takie, w których bohaterowie okazali się odpowiedzialni za przyjaciela, kolegę, drugiego człowieka albo za kraj.
O czym pamiętać przy pisaniu:
- Argumentacja musi być wnikliwa, a argumenty powinny łączyć się z tezą. Przy każdym argumencie przeczytaj tezę jeszcze raz i sprawdź, czy do siebie pasują.
- Argumenty popieraj właściwymi przykładami z wybranych lektur.
- Uporządkuj argumenty, na przykład od najważniejszego do najmniej ważnego.
- Odwołuj się do faktów, logiki i emocji.
- Rozprawka ma wstęp, rozwinięcie i zakończenie, podzielone na wyraźne akapity. We wstępie zapisujesz tezę, rozwinięcie to argumenty poparte przykładami, a w zakończeniu potwierdzasz tezę.
- Używaj różnych rodzajów zdań, bogatej leksyki, związków frazeologicznych i słownictwa pokazującego, że jesteś pewien swoich twierdzeń, na przykład „uważam, że”, „sądzę”, „jestem przekonany”.
- Wykaż się znajomością lektur: nie myl imion, nie przypisuj postaciom cech, których nie mają, i nie wymyślaj wydarzeń.
Przemówienie
Przemówienie to również wypowiedź argumentacyjna, więc obowiązują w nim te same elementy co w rozprawce: teza, argumenty i przykłady. Różnica polega na tym, że zwracasz się do konkretnych słuchaczy, na przykład: „Koleżanki i Koledzy!” albo „Uczniowie klasy ósmej!”. Często informacja o adresatach znajduje się w poleceniu.
Przykładowe polecenie: Napisz przemówienie, w którym zachęcisz rówieśników do czytania książek. W przemówieniu przywołaj przykład bohatera z lektury obowiązkowej, którego życie zmieniło się pod wpływem książek, i napisz, na czym ten wpływ polegał.
W takim przemówieniu musi pojawić się bohater lektury obowiązkowej, którego życie zmieniło się pod wpływem książki lub książek. Opisujesz, na czym ten wpływ polegał, więc odwołujesz się do konkretnych wydarzeń z lektury i przeżyć bohatera. Dobrym przykładem jest Skawiński z Latarnika Henryka Sienkiewicza. Najlepiej krótko przedstawić jego losy, a szczególnie moment przebudzenia pod wpływem lektury Pana Tadeusza.
Argument a przykład: dwie różne rzeczy
W wypowiedzi argumentacyjnej wyraźnie zaznacz argumenty i przykłady, bo to dwie różne rzeczy i obie muszą się w niej znaleźć.
Argument to stwierdzenie, które uzasadnia lub obala tezę albo przyjęte stanowisko. Argumentem nie może być książka, bohater ani wydarzenie, tylko konkretne stwierdzenie. Jeśli masz udowodnić tezę, że warto czytać książki, argumentem będzie zdanie: Książka może odmienić nasze życie.
Przykład to fakt lub zdarzenie fikcyjne, na przykład przedstawione w lekturze, które ilustruje argument, pomaga wyjaśnić jego znaczenie i wspiera argumentację. W omawianym przemówieniu przykładem są losy Skawińskiego i jego przebudzenie pod wpływem lektury.
Najczęstsze pytania
Czy na egzaminie ósmoklasisty 2027 trzeba znać całe lektury z klas 4–6?
Zadania w pierwszej części arkusza mogą sprawdzać znajomość treści lub problematyki całych lektur z klas IV–VI. Wyjątek, który obowiązywał wcześniej (zadania tylko do fragmentu z arkusza), w tym roku szkolnym już nie działa, więc warto przeczytać wszystkie pięć książek.
Ile wyrazów musi mieć wypracowanie na egzaminie ósmoklasisty?
Praca powinna liczyć co najmniej 200 wyrazów. Tekst, który ma 180 wyrazów lub mniej, jest oceniany tylko w trzech kryteriach, a w pozostałych dostaje 0 punktów. Maksymalnie można wtedy zdobyć 9 punktów z 20.
Co musi znaleźć się w zaproszeniu na egzaminie ósmoklasisty?
Treść zgodna z poleceniem, dwa argumenty zachęcające do skorzystania z zaproszenia oraz pięć elementów formy: kto zaprasza, kogo zaprasza, na co zaprasza, kiedy i gdzie. Za całość możesz dostać 3 punkty, jeśli tekst jest poprawny albo zawiera łącznie nie więcej niż dwa błędy.
Jak napisać przemówienie na egzaminie ósmoklasisty?
Przemówienie to wypowiedź argumentacyjna, więc potrzebujesz tezy, argumentów i przykładów z lektury. Dodatkowo zwracasz się do słuchaczy wskazanych w poleceniu, na przykład do rówieśników. Argument to konkretne stwierdzenie uzasadniające tezę, a przykład to zdarzenie z lektury, które ten argument ilustruje.
Kiedy jest egzamin ósmoklasisty z polskiego w 2027 roku?
Egzamin z języka polskiego odbędzie się 10 maja 2027 roku. Termin dodatkowy dla uczniów, którzy nie mogą przystąpić do egzaminu w głównym terminie, wypada 9 czerwca 2027 roku. Wyniki zostaną ogłoszone 6 lipca 2027 roku.
Na koniec
Praca z arkuszem egzaminacyjnym to przede wszystkim wnikliwe czytanie poleceń. Elementy opisane w tym artykule pojawią się na egzaminie na pewno, więc nie daj się zaskoczyć. Przypomnij sobie treść lektur obowiązkowych, bo to ułatwi ci porządkowanie wiadomości. Rób własne notatki, myśl logicznie i kojarz fakty zamiast uczyć się na pamięć. Pełne treści przykładowych prac znajdziesz w Informatorze o egzaminie ósmoklasisty z języka polskiego przygotowanym przez CKE (tematy z tego artykułu pochodzą właśnie stamtąd): Informator E8 z języka polskiego.